تیمچه بازار قم (داخل بازار قم)

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
تیمچه بازار از شاهکار های معماری بنا های تجاری و فرهنگی عصر قاجاریه است که سرپنجه خالقش اثری شاخص و ارزشمند از معماری اسلامی و ایرانی را چون نگینی در قلب این بازار برای سالیان دراز بر جای گذاشته است. استاد حسن معمار باشی قمی در سال 1301 ه.ق.
 
در عهد ناصری طراحی و اجرای این اثر کم نظیر که نمونه اش را می توان در تیمچه امین الدوله در کاشان و تیمچه حاجب الدوله تهران مشاهده کرد، انجام داد. براساس اسناد و مدارک موجود از این اثر، بانی ساخت بنا از ابتدا، این تیمچه را جهت تجارت فرش ساخته و رونق تجاری تیمچه بزرگ قم در آن زمان نشان دهنده درایت و نیاز بازار بوده است.
ساخت طاق تیمچه بزرگ قم با دهانه بالغ بر 16 متر و ارتفاع 15 متر به واقع یکی از شاهکار های معماری در بنا های تجاری و فرهنگی عصر قاجار است. این بنا متشکل از دو بخش تیمچه و سرا است که فضای صحن و حجره ها در قسمت تیمچه و کارگاه های رفوگری و حیاط پشتی در فضای سرا قرار دارد. ورودی این فضا نیم هشتی است با صحن مرکزی به مساحت 385 متر به شکل مستطیل که دو سوم از کل تیمچه را در برگرفته و با سه طاق گنبدی پوشیده شده است. در زیر پوشش طاق می توان تزیینات باشکوهی از گچبری را مشاهده کرد که حاکی از مهارت در تزیینات و هندسه مبتکرانه آن است.
 
صحن مرکزی دو طبقه حجره را داراست هک اکثر آن ها به تجارت فرش اختصاص یافته است و شامل 27 حجره در همکف و 15 حجره در طبقه فوقانی با در های چوبی و تزیینات طریف می شود. هماهنگی و هارمونی در به کارگیری رنگ های متنوع نشان از ذوق معمار آن دارد.
از سویی تقارن فضا های تیمچه، ببنده را از گنگی و عدم درک بنا رهایی می بخشد و این شیوه نظام مندی بنا سبب حذف افراد به مرکز صحن تیمچه می شود. هماهنگی معماری بنا با اقلیم شهر باعث شده فضای صحن در فصول مختلف مطبوع بوده و فضایی حجه تلطیف سرمای زمستان و گرمای تابستان فراهم شود. استفاده از نور از روزنه های سه گنبد تیمچه و نیز نورگیر هایی که در قسمت بدنه تعبیه شده اند، بسیار شایان توجه است به طوری که نورپردازی بنا و تزیینات وابسته به معماری، فضایی بدیع را ایجاد کرده است. 
 
این تیمچه حیاطی به وسعت 85 متر به شکل مستطیل و با سکو هایی در اطراف دارد. تزیینات این بخش آجری و بسیار زیبا و منقش است که باعث شده فضا از حالت یکنواختی خارج شود.