رنگرزی

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
کارگاه های رنگرزی استان قم سابقاً کلیه رنگ های مورد نیاز خود را از گیاهان رنگزای محلی تأمین کرده و بعضاً نیز از مواد طبیعی دیگری مانند نیل و قرمز دانه و روناس که در منطقه به عمل نمی آمد، استفاده می کردند.
اما در سال های اخیر علاوه بر به کارگیری مواد اولیه طبیعی و گیاهان رنگزا، از رنگ های شیمیایی کرومی- اسیدی راکتیو و سایر رنگ های مرغوب و مقاوم نیز به شیوه عملی استفاده می کنند.
مواد اولیه رنگزای طبیعی که از دیرباز به طور سنتی در شهرستان قم مورد استفاده بوده، عبارتند از:
پوست انار: از این ماده که در استان قم به وفور یافت می شود به صورت خشک و پودر شده برای تهیه رنگ زرد تیره، کرم و نخودی استفاده می شود.
پوست گردو: رنگ شتری و قهوه ای می دهد و ضمن مخلوط شدن با زاج سیاه، رنگ سیاه تولید می کند.
برگ مو: از این ماده مشتقات رنگ زرد به دست می آید.
کاه: برای تهیه رنگ زرد و کرم مورد استفاده قرار می گیرد.
سماق: این ماده اگر با سولفات مس مخلوط شود، رنگ بنفش تیره مایل به قهوه ای می دهد.
نیل: از این ماده که قبلاً به صورت گیاه کشت می شده ولی امروزه به صورت نیل صنعتی تولید می شود، رنگ سرمه ای و مشتقات رنگی آبی به دست می آید.
پوست درخت بلوط: برای تهیه رنگ های قهوه ای و شتری مورد استفاده قرار می گیرد.
روناس: گیاهی است خودرو که ماده رنگی در ریشه آن نهفته است و برای به دست آوردن رنگ های قرمز آجری تا قرمز تیره مصرف می شود.
اسپرک: از این گیاه که دارای ماده رنگی زرد رنگ است در ترکیب با نیل، رنگ سبز به دست می آید.
قرمز دانه: که این ماده که در محل به نام لاک نیز مشهور است از بدن حشره ای خاص به دست می آید و برای تهیه رنگ لاکی مورد استفاده قرار می گیرد.
مواد رنگزای طبیعی فوق (که توأم با نمک های فلزی خاصی که اصطلاحاً دندانه می شوند، مورد استفاده قرار می گیرند) رنگ های با ثباتی را به وجود می آورند که به مرور زمان ملایم تر و دلپذیرتر جلوه می کنند.